Αρχική Σελίδα Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017
Γιατί φοβόμαστε να είμαστε ο εαυτός μας;

Γιατί φοβόμαστε να είμαστε ο εαυτός μας;

Από την Ψυχολόγο του «Θάλπος Ι» Εύη Τσικρικού

Ο φόβος της απόρριψης είναι ένας από τους βαθύτερους ανθρώπινους φόβους. Όντας βιολογικά συνδεδεμένοι με την επιθυμία του ανήκειν, φοβόμαστε ότι θα μας αντιμετωπίσουν με κριτική, και δεν θα δεχτούν οι άλλοι τις απόψεις, τις αξίες, τις πεποιθήσεις ή τη συμπεριφορά μας.

Πρόκειται για έναν πολύ εξουθενωτικό φόβο που επηρεάζει σημαντικά τις καθημερινές αποφάσεις και τις ενέργειες μας. Είναι πιθανό να επηρεάσει τις προοπτικές της επαγγελματικής μας σταδιοδρομίας, τις προοπτικές της σχέσης μας, καθώς και τις καθημερινές κοινωνικές μας συναναστροφές.

Αυτός ο φόβος έχει μια τόσο ισχυρή επίδραση στη ζωή μας ώστε να φοβόμαστε να είμαστε διαφορετικοί, να είμαστε μοναδικοί, καταλήγοντας να αντιγράφουμε τον τρόπο που οι άλλοι συμπεριφέρονται, μιλάνε και ντύνονται. Μπορεί, ακόμα και, να υιοθετήσουμε τις αξίες και τις πεποιθήσεις των άλλων σε σημείο που η αίσθηση της ταυτότητάς μας να βρίσκεται στα χέρια των άλλων ανθρώπων και η ζωή μας να μην μας αντιπροσωπεύει.

Δεν υπάρχει τίποτα κακό με τη υιοθέτηση συμπεριφορών από κάποιους ανθρώπους που τους θεωρούμε πρότυπα. Στην πραγματικότητα, αυτό συμβαίνει σε όλους χωρίς συνειδητή σκέψη. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ της «μοντελοποίησης» της συμπεριφοράς κάποιου για να την προσαρμόσουμε στην προσωπικότητά μας και να υιοθετήσουμε ως δική μας, και της αντιγραφής κάποιας συμπεριφοράς για να αρέσουμε στους άλλους.

Η χρήση προτύπων πρέπει να βασίζεται στην πρόθεσή μας να βελτιώσουμε τον εαυτό μας και τον τρόπο ζωής μας. Σε αυτή την περίπτωση, υιοθετούμε μεν τη συμπεριφορά άλλων, αλλά παραμένουμε ο εαυτός μας, καθώς ο λόγος που το κάνουμε είναι για την αυτο-βελτίωση μας και όχι την αποδοχή μας από τους άλλους.

Η αίσθηση ανεπάρκειας συχνά πηγάζει από την έλλειψη της αίσθησης της επιτυχίας. Δηλαδή, δεν αισθανόμαστε να έχουμε επιτύχει κάτι σημαντικό σε αυτόν τον κόσμο. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι έχουμε κολλήσει σε μια «ζώνη άνεσης» (comfort zone) ή μπορεί να προκύψει από μια πληθώρα άλλων φόβων που μας εμποδίζουν να ζήσουμε τη ζωή μας.

Ως εκ τούτου, μας λείπει η λεγόμενη κοσμική εμπειρία και αυτό μας κάνει διστακτικούς, και περιμένουμε νύξεις από τους άλλους για το τι πρέπει ή δεν πρέπει να κάνουμε σε διάφορες καταστάσεις. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος σε αυτό, εφόσον η πρόθεσή μας είναι να μάθουμε και να ενηλικιωθούμε από την εμπειρία, ώστε στη συνέχεια να ενεργούμε αυτόνομα και ανεξάρτητα. Ωστόσο, εάν η πρόθεσή μας είναι απλώς να κερδίσουμε την έγκριση και αποδοχή αυτών των ανθρώπων, τότε ο φόβος απόρριψης θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή μας.

Σε ένα γνωστικό επίπεδο, ίσως φοβόμαστε ότι η απόρριψη επιβεβαιώνει τον χειρότερο φόβο μας - ότι ίσως είμαστε ανάξιοι να αγαπηθούμε ή ότι είμαστε ανεπαρκείς και προορισμένοι να είμαστε μόνοι. Όταν αυτές οι σκέψεις - που βασίζονται στο φόβο - ανακυκλώνονται στο μυαλό μας, μπορεί να μας προκαλέσουν αναστάτωση, αγωνία, ακόμα και κατάθλιψη.

Οι γνωστικές/γνωσιακές θεραπείες μπορούν να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε τις καταστροφικές σκέψεις μας, να τις εξετάσουμε και να τις αντικαταστήσουμε με πιο υγιείς, ρεαλιστικές σκέψεις. Για παράδειγμα, αν μια σχέση αποτύχει, αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς είμαστε αποτυχημένοι.

Ένα μεγάλο μέρος του φόβου μας από την απόρριψη είναι ο φόβος μας να πληγωθούμε και να πονέσουμε. Όπως συμβαίνει όταν αποχωρούμε από τους ανθρώπους αντί να ρισκάρουμε. Όταν είμαστε απρόθυμοι να εκφράσουμε τα πραγματικά μας συναισθήματα και σκέψεις, ή όταν εγκαταλείπουμε τους άλλους προτού να έχουν την ευκαιρία να μας απορρίψουν (επειδή είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτό θα κάνουν).

Αν διακινδυνεύσουμε να ανοίξουμε την καρδιά μας σε κάποιον και τελικά μας απορρίψει, δεν πρέπει να είναι το τέλος του κόσμου. Μπορούμε να αφήσουμε τον εαυτό μας να αισθανθεί τα όποια συναισθήματα προκύπτουν από την απόρριψη και να μάθουμε από αυτή την εμπειρία, η οποία θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε στην ζωή μας πιο δυναμικά.

Είναι ανθρώπινο να θέλουμε να είμαστε αποδεκτοί και επιθυμητοί. Η απόρριψη είναι για όλους μας επώδυνη. Εάν ο χειρότερος φόβος μας πραγματοποιηθεί και λάβουμε απόρριψη, ο οργανισμός μας έχει τον τρόπο επούλωσης, αλλά πρέπει να εμπιστευθούμε τη φυσική θεραπευτική του διαδικασία, η οποία δεν είναι άλλη από το πένθος και τη θλίψη.

Εάν μπορέσουμε να αντιληφθούμε την αυστηρή κριτική που ασκούμε στον εαυτό μας και την τάση μας να στεναχωριόμαστε υπερβολικά για τα λάθη και τις αποτυχίες μας και αποδεχθούμε αυτούσιο τον πόνο που μας προκαλεί, τότε θα μπορέσουμε να το ξεπεράσουμε και να προχωρήσουμε παρακάτω.

Όλα τα παραπάνω παρουσιάζουν στην ουσία πως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η μη-εμπιστοσύνη στις δεξιότητες και ικανότητες μας, και η λάθος αντίληψη του πως λειτουργούν οι διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις, μπορεί να οδηγήσουν έναν άνθρωπο να ζει υπό το καθεστώς του φόβου της απόρριψης και απομόνωσης.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν γίνεται να είμαστε αρεστοί όλοι σε όλους, καθώς και το ότι όλοι έχουμε μειονεκτήματα και όλοι κάνουμε λάθη. Αυτό δεν μας κάνει ανεπαρκείς ή ανάξιους για αγάπη. Ο φόβος ότι δεν θα μας αποδεχτούν οι άλλοι σημαίνει κυρίως ένα πράγμα. Ότι δεν έχουμε αποδεχτεί εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας.

Αν αποφεύγουμε την αυθεντική επαφή με τους ανθρώπους λόγω του φόβου απόρριψης, συγχρόνως χάνουμε ευκαιρίες για ευτυχία, διασκέδαση και ενθουσιασμό που μπορούν να μας προσφέρουν.

Το τελευταίο κατά σειρά άρθρο σχετικά με τις ανασφάλειες θα αναφέρεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μία εποχή που τα social media έχουν γίνει μέρος της καθημερινής μας ζωής, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την επίδραση τους στον τρόπο αντίληψης της εικόνα μας και στην διόγκωση προϋπάρχων ή δημιουργία νέων ανασφαλειών.

Βιβλιογραφία:

  • www.blog.iqmatrix.com
  • www.lifecoachexpert.co.uk
  • www.psychologytoday.com