Αρχική Σελίδα Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου 2017
Επικοινωνούμε σωστά με τους γύρω μας;

Επικοινωνούμε σωστά με τους γύρω μας;

Από την Ψυχολόγο του «Θάλπος ΙΙ», Μαρία Μακριδάκη

Επικοινωνούμε καθημερινά με τα μέλη της οικογένειας μας, με τους συναδέλφους μας, με τους φίλους μας, με άγνωστους ανθρώπους. Η επικοινωνία είναι ουσιώδες και απαραίτητο κομμάτι της ζωή μας. Όμως, τι είναι πραγματικά η επικοινωνία; Άραγε επικοινωνούμε σωστά; 

 Επικοινωνία είναι η διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών και μεταβίβασης μηνυμάτων από ένα άτομο σε άλλο - πομπός και δέκτης - μέσω συμβόλων, ήχων, αριθμών, γραμμάτων, χειρονομιών (Πασιαρδή, 2001). Η επικοινωνία δεν είναι μόνο λεκτική αλλά και εξωλεκτική, ακόμα και η σιωπή είναι μορφή επικοινωνίας.

Βασικό και ουσιώδες συστατικό της επικοινωνίας είναι η ακρόαση. Είναι τόσο βασική που τείνουμε να την θεωρούμε δεδομένη. Δυστυχώς, οι περισσότεροι από εμάς πιστεύουμε ότι είμαστε καλύτεροι ακροατές από ότι ισχύει στην πραγματικότητα. Πόσες φορές δεν μας έχει τύχει να συνομιλούμε με κάποιο φίλο μας ο οποίος μας εξιστορεί κάτι που συνέβη και εμείς αντί να ακούμε τον διακόπτουμε για να του προσφέρουμε λύση ή ακόμα για να του εξιστορήσουμε ένα αντίστοιχο δικό μας περιστατικό; 

Είναι, λοιπόν, σημαντικό όταν επικοινωνούμε να ακούμε, και όταν ακούμε να το κάνουμε ενεργητικά. Η ενεργητική ακρόαση απαιτεί αυτοσυγκέντρωση και εστιασμένη ενέργεια. Όλες μας οι αισθήσεις χρησιμοποιούνται για να αποκωδικοποιήσουμε τα μη λεκτικά μηνύματα δίνοντας ταυτόχρονα προσοχή και στην λεκτική μας επικοινωνία. Επομένως, είναι σημαντικό να κάνουμε τα εξής κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης:

  • Να δίνουμε προσοχή στα συναισθήματα που διαβάζουμε ώστε να αντιληφθούμε καλύτερα και ευρύτερα την εμπειρία του συνομιλητή.
  • Να διατηρούμε οπτική επαφή χωρίς να κοιτάμε επίμονα, να προσπαθούμε το βλέμμα μας να είναι στο ίδιο ύψος με του συνομιλητή μας.
  • Να καταβάλουμε συνειδητή προσπάθεια ώστε να μη διακόψουμε τον συνομιλητή πριν ολοκληρώσει και να αποκλείουμε θορύβους που μας αποσπούν την προσοχή κατά την ώρα της ακρόασης.
  • Να περιμένουμε να ακούσουμε ολόκληρο το μήνυμα προτού αρχίσουμε να ερμηνεύουμε τα όσα ειπώθηκαν.

Ένα Ινδικό γνωμικό λέει πως πριν μιλήσει κανείς χρειάζεται να περνάει τα λόγια του από τρεις πύλες: της αλήθειας, του χρόνου και της βοήθειας, και σε κάθε μια από αυτές να αναρωτιέται αντίστοιχα, αν είναι αλήθεια αυτό που θα πει, αν είναι η κατάλληλη στιγμή για να το πει, και αν θα βοηθήσει αν το πει.

Στις καθημερινές μας συζητήσεις μεταφέρουμε στους συνομιλητές μας το μήνυμα που θέλουμε με τον προφορικό λόγο σε ποσοστό μόνο 7%. Τι γίνεται με το υπόλοιπο 93%;

Σε κάθε επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο υπάρχουν τρία βασικά στοιχεία: οι λέξεις, ο τόνος της φωνής και η γλώσσα του σώματος. Οπότε, αν μόνο το 7% του μηνύματος μεταφέρεται με λέξεις, το 38% γίνεται κατανοητό μέσω του τόνου της φωνής μας, ενώ το 55% από τη γλώσσα του σώματος  (Μεχράμπιαν, 1971).

Από την άλλη πλευρά, η μη λεκτική επικοινωνία περιλαμβάνει την εμφάνιση, τον προσωπικό χώρο που έχει ανάγκη ο καθένας γύρω του, το βλέμμα, αλλά και την αντίδραση στη σωματική επαφή. Υπάρχουν 700.000 διαφορετικά είδη χειρονομιών, εκφράσεων προσώπου και κινήσεων (Hogg, 1995).

Η σημασία της εξωλεκτικής επικοινωνίας γίνεται κατανοητή αν αναλογιστούμε ότι μια στιγμιαία επαφή αρκεί για να μπορέσει κανείς να αντιληφθεί για παράδειγμα ότι ο άλλος βιάζεται, βαριέται, είναι κουρασμένος, αδημονεί, πονάει, είναι ευδιάθετος ή στεναχωρημένος. Ο τρόπος που κάθεται κανείς, η έκφραση του προσώπου του, οι χειρονομίες και ο τόνος της φωνής του είναι αυτά που «μιλάνε» αυθεντικά για τα συναισθήματά του παρά τα λόγια του.

Επομένως, όταν επικοινωνούμε είναι καλό να αναλογιζόμαστε όλα τα παραπάνω έτσι ώστε η επικοινωνία μας να γίνεται ουσιαστική και λειτουργική.

Βιβλιογραφία:

  • Hogg M.A. and Vaughan, G.M. Language and Communication. In: Social Psychology: an Introduction. Prentice Hall, Harvester Wheatsheaf, London 1995
  • Mehrabian A., Silent Messages, Belmond, Wadsworth Publishing Company, 1971.
  • Πασιαρδή Γ., Το σχολικό κλίμα Θεωρητική ανάλυση και εμπειρική διερεύνηση των βασικών παραμέτρων του, Αθήνα, Τυποθήτω, 2001.